یکی از بارز ترین نشانه های شخصیت انسانی صدق و راستی است که هر گاه با امانت همراه باشد مجموعه ی شخصیت انسان را نشان می دهد.

راستگویی و امانت ریشه ی مشترکی دارند زیر راستگویی چیزی جز امانت در گفتار و امانت چیزی جز صداقت در عمل نیست.

 

اگر بخواهيم خود را بيازماييم و بدانيم كه راستگو هستيم و بر منش و روش راستگويان مي باشيم و يا راستگويي را در ديگران بجوييم مي توان از نشانه هايي كه قرآن بيان داشته بهره بريم. اين نشانه ها به ما كمك مي كند تا راستگويان راستين را از دروغ گويان دغل كار باز شناسيم و در دام حيله هاي ايشان نيافتيم.

مقام راستگويي برخلاف مقام مومنان و مقام متقين مقامي است كه پيامبران در آن قرار دارند (مريم آيات 41 و 56) اين مقام هم براي پيامبران رسول و هم نبي مي باشد و بلكه مقامي است كه اهل نبوت انبايي در آن جا گرفته اند

راستي و درستي يكي از فضايل بزرگ انساني است كه در همه مكاتب الهي و حتي مكاتب مادي داراي ارزش والا است. برعكس آن، دروغ و دروغگويي است كه در همه مكاتب به ويژه مكتب اسلام منفور بوده و سرچشمه گناهان بسيار شمرده شده است.
در اين مقاله نويسنده كوشيده است نگاهي اجمالي به آثار و نشانه هاي راستگويي داشته باشد. مطلب را با هم از نظر مي گذرانيم:
***

 امام صادق عليه السلام :

إِنَّ اللّه عَزَّ و َجَلَّ لَم يَبعَث نَبيّا إِلاّ بِصِدقِ الحَديثِ وَ أَداءِ المانَةِ إِلَى البَرِّ وَ الفاجِرِ؛

خداى عزوجل هيچ پيامبرى را نفرستاد، مگر با راستگويى، و برگرداندن امانت به نيكوكار و يا بدكار.

كافى، ج2، ص104، ح1

یکی از فضیلت های اخلاقی که نقش بسزایی در سازندگی انسان دارد، صداقت در گفتار، رفتار و پندار است. پیشرفت و تعالی بشر، در گرو پای بندی آنان، به راستی در کردار و گفتارشان است. از آن جا که انسان ها بر اثر نیازمندی های فراوان روحی و جسمی ناگزیرند، به صورت اجتماعی زندگی کنند، آنچه بقای چنین حیاتی را تضمین می کند، درستکاری و راستی میان افراد جامعه است.

بنابراین، اگر همه کارهای انسان بر صدق و راستی بنا نهاده شود و از هرگونه ناراستی پیراسته باشد، زمینه های نیک بختی و گران قدری او فراهم می آید، چنان که گشوده شدن دریچه های کمال و بهروزی به روی جامعه بشری، تنها با استوار کردن پایه صداقت فراهم می شود. به همین جهت، حق تعالی مؤمنان را در کنار فراخوانی به تقوا، به همراهی با صادقان فرمان می دهد و می فرماید:

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّه َ وَکُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ. (توبه: 119)

ای مؤمنان، از خدا بترسید و همگام با راستان باشید.

پیام متن:

راستی و راستگویی، بسان گوهری بسیار ارزشمند است که همه باید در به دست آوردن و حفظ همیشگی آن همواره بکوشیم.

اگر انسان به آثار معجزه آسای راستگویی پی برده باشد بیشتر شیفته ی راستگویی می شود و راستگویی را جزئی از برنامه های زندگی خود قرار می دهد

نخستین تأُثیری که صدق و راستی از خود به یادگار می گذارد مسأله جلب اطمینان و اعتماد در همکاریهای دسته جمعی است.

می دانیم که اساس زندگی انسان کار گروهی است و هنگامی کار گروهی امکان پذیر است که افراد گروه نسبت به یکدیگر اطمینان داشته باشند و اطمینان در صورتی حاصل می شود که صداقت و امانت در میان افراد گروه حاکم باشد.

مثلاً سیاستمداری که یک یا چند بار به مردم دروغ گوید به سرعت نفوذ و اعتماد خود را در میان مردم از دست می دهد.
به این ترتیب می توان گفت :

1- پایه و اساس هرگونه پیشرفت معنوی و مادی در اجتماع اعتماد متقابل برخاسته از صدق و راستی است.

2-صداقت و راستی به انسان آبرو و شخصیت می دهد در حالی که دروغ مایه رسوایی و بی آبرویی است.

3-صدق و راستی و امانت به انسان شجاعت و شهامت می بخشد در حالی که انسان دروغگو و خائن همیشه در ترس به سر می برد چرا که شاید دروغ و خیانت او نمایان شود.

4-راستگویی انسان را از بسیاری از گناهان نجات می دهد چرا که می داند اگر خلافی انجام دهد به گناه خود اعتراف می کند پس گرد گناه نمی رود .

5-صدق و راستی بسیای از مشکلات را از بین می برد و راه رسیدن به مقصد را آسان می کند مثلاً حجم پرونده های حقوقی به حداقل می رسد.